SOCIALE ANALYSE

Clair-obscur – Licht en donker

Waarom ziet modder eruit als modder? Ik bedoel die kleur he, waarom is dat zo? Dat vroeg ik mij af  als kind. Als ik weer es op school mijn schoteltje met verf afspoelde in de wasbak, vervloeiden al die mooie kleuren. Ik bestudeerde dat met verbazing, hoe alles samensmolt tot een donkere drap.

Later hoorde ik er iets meer over, over dat kleuren mengen: Schilder je met licht of met schaduw?

Moderniteit brengt ons in contact met de kleurigheid van mensen en hun schaduwzijde — Wat we willen, wat we voelen, waar we blij van worden en waar we voor wegkruipen. Geluk is broos. Ieder mens is broos. Dat zien is broos. In de broosheid van het bestaan zoeken wij geluk als een bloem de zon. In dat licht kunnen we het geluk van anderen zien en voelen. Niet het geluk van anderen zien of voelen leidt onherroepelijk tot een neerwaartse spiraal waarvan we het diepste punt niet kunnen vaststellen. Voor geluk is een kleine en een grotere definitie: 1) dat wat jou even goed uitkomt, en 2) dat wat ons verbindt. Met dat laatste geluk komt de pijn van het bestaan pas echt goed bij je binnen, en voel je pas echt wat ons schaadt. En hoe dat zo verweven is met de excessen van geluk van het eerste soort.

Geluk van het eerste of tweede soort is niet beter of slechter. Het zijn de excessen waar we oog voor moeten houden. En laten we dan vooral naar ons zelf kijken, naar onze eigen programmering.

Wij in Nederland… ik zie onszelf vaak op de borst slaan: wij zijn zooo goed bezig, onze cultuur heeft “De Verlichting” doorgemaakt…, wij zijn “dus” door en door modern, zo open en zo goed bezig… Valkuil nummer 1. We hebben de meest verschrikkelijke regimes gecreëerd en gesteund, en recentelijk dus ook een clubje als Al-Nusra omarmd. We creëren rookgordijnen rond financiële en institutionele misdaden. En wat inherent ondoorgrondelijk vuil is laten we over aan “experts” en “de markt”, om dat zelf te zuiveren en te duiden.

Het feit dat wij de opbouw van terrorisme op eigen bodem aardig weten te pareren met een imposant digitaal surveillance-systeem  ( zie de serie “Hunted”) is niet alleen onethisch maar op den duur onhoudbaar en boter zacht. What goes around comes around Big Time! Zo lang wij de prijs nog niet hoeven te betalen voor ons eigen onbetrokken gedrag gaan we lekker door, doen we goede zaken met Turkije, en grommen we diplomatiek zo af en toe hier en daar even. Maar het mag geen pijn doen in de portemonnee. Natuurlijk vechten we wel voor CO2 neutraal ( want dat kan ook portemonnee neutraal ), maar dat is dan ook echt de max.

Natuurlijk zijn we voor vrede in het algemeen, maar 1 minuut stilte voor de parlementariërs in Turkije die zijn opgesloten en worden gemarteld, kan er echt niet van af. Zelfs onze eigen parlementsleden kunnen dat niet opbrengen om aandacht voor die onbeteugelde afbraak van de rechtsorde op een creatieve, betrokken, persoonlijke wijze gestalte geven. Daar beginnen we niet aan. Laat staan dat wij als burgers zelf nog ergens voor willen staan… Vluchtelingen vinden we lastig, heel lastig, maar autocratische schakers, daar maken we een diepe buiging voor. Respect!

Het lijkt er veel op dat we niet alleen de burgerbevolking van Turkije en Syrië, maar vooral ook ons zelf  graag laten afranselen door genadeloze leiders.

Ik ben geen cultuurpessimist, maar ik denk dat we op een gevaarlijk punt zijn aangekomen — of, zoals Imre Kertesz het aanduidde: dat een volwassen cultuur de inherente neiging heeft zijn eigen ondergang te omarmen. De wissel naar de Democratische Moderniteit is, vrees ik, ons enige en laatste keuzemoment om door te groeien en de pijnlijke realiteit ter harte te nemen, of om ons te laten wegspoelen naar een kleurloze finale, het putje van de historie, als irrelevante curiositeit. Overklast. Uitgespeeld. Game over.

De Moderniteit is een gegeven. De Democratische Moderniteit is een keuze. Een optie die we ook kunnen afwijzen, druk met veel dingen van belang, verblind door duisternis.

Auteur:
Paul Terlunen

Laat meer zien

Gerelateerde Artikelen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Controleer ook

Close
Back to top button
Close